فرونشست زمین در دشت‌های جنوب‌غرب استان تهران، علاوه بر جاده‌ها و ساختمان‌ها، اکنون زیرساخت‌های حیاتی بهارستان و رباط‌کریم را نیز تهدید می‌کند؛ خطری که به گفته یک پژوهشگر، می‌تواند شبکه انتقال گاز و برق منطقه را با آسیب‌های جدی مواجه کند.

علی بیت‌اللهی، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و مشاور رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست در امور فرونشست، در گفت‌وگویی با اشاره به آسیب‌پذیری زیرساخت‌های این محدوده هشدار داد: علاوه بر شریان‌های جاده‌ای، خطوط اصلی لوله گاز نیز در این منطقه قرار دارند که حضور آن‌ها در پهنه‌های فرونشستی می‌تواند بسیار خطرناک و بحران‌ساز باشد.

وی خطوط برق پرفشار و دکل‌های انتقال نیرو را از دیگر زیرساخت‌های حیاتی در معرض خطر دانست و تأکید کرد که شبکه‌های گاز و برق بیش از سایر شریان‌های حیاتی آسیب‌پذیر هستند. به گفته این پژوهشگر، شبکه آب و فاضلاب در محدوده‌های شهری نیز با تهدید جدی ناشی از فرونشست زمین مواجه است.

بیت‌اللهی همچنین با اشاره به پیامدهای هم‌زمانی فرونشست زمین و وقوع زلزله توضیح داد: در جریان فرونشست، سطح زمین و زیرساخت‌هایی مانند لوله‌ها، جاده‌ها و خطوط ریلی به‌تدریج دچار نشست می‌شوند. ساختمان‌ها نیز به دلیل ساختار صلب خود، در اثر فرونشست نامتقارن ممکن است با ترک‌خوردگی و شکستگی در پی و دیواره‌ها مواجه شوند.

وی هشدار داد که این ترک‌ها مقاومت سازه‌ها را کاهش می‌دهند و ساختمان‌ها را در برابر زلزله آسیب‌پذیرتر می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که وقوع یک زلزله متوسط می‌تواند خساراتی مشابه یک زلزله بسیار شدید به ساختمان‌های از پیش تضعیف‌شده وارد کند.

این کارشناس، کاهش برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، تغذیه مصنوعی سفره‌های آب، اصلاح الگوی کشت و روش‌های آبیاری و همچنین کنترل بارگذاری جمعیتی و توسعه شهرک‌ها را از جمله راهکارهای مقابله با بحران فرونشست عنوان کرد.

با وجود هشدارهای مکرر کارشناسان درباره گسترش فرونشست در دشت‌های جنوب‌غرب استان تهران، همچنان این پرسش مطرح است که دستگاه‌های مسئول تا چه اندازه برای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی منطقه و اجرای راهکارهای پیشگیرانه اقدام کرده‌اند؟

فرونشست پدیده‌ای تدریجی است، اما خسارات ناشی از بی‌توجهی به آن می‌تواند ناگهانی و جبران‌ناپذیر باشد. آیا باید منتظر وقوع یک حادثه بزرگ ماند تا این هشدارها به اقدام عملی تبدیل شوند؟